|
Terapi
İDRİS BİLEN
idrisbilen@pdrservisi.com
KİMSE YOK MU?...
Bir çoban, keçilerini
otlatırken bir uçurumun kenarına gelir ve:
"Buraya düşen asla kurtulamaz!" der ve oradan uzaklaşır. Çoban
uzaklaşır uzaklaşmasına da keçilerden bir tanesi otlanmak için o
uçurumun kenarına doğru gitmektedir. Bunu gören çoban keçiye
bağırır, taş atar; ama nafile... Ne yapsa keçinin yönünü
değiştiremez. En iyisi der, gidip kendim döndüreyim. Tam keçiyi
döndürürken ayağı kayar ve uçurumdan aşağı düşer.
Ölümle burun buruna gelmiş, hayatının son saniyelerini yaşarken
aniden bir ağaç dalına tutunduğunu görür. Şükreder Allah'a, böyle
bir anda onu hiç ummadığı bir dal ile kurtardığı için... Rabbine
sonsuz bir teslimiyetle sığınır ve hayatta kalmanın, yaşamanın
tadını derinden hisseder.
Fakat böyle bir yerden yukarı nasıl çıkacaktır?
Tekrar yaşama nasıl tutunacaktır?
Eskisi gibi keçilerini otlatabilecek midir?
Çoban, bir yandan bunları düşünürken, diğer yandan da, sesi
çıktığı kadar:
"Kimse yok mu?”
“Kimse yok mu?" diye de bağırmaktadır.
Çoban saatlerce bağırmış, seslenmiş ama kimseye sesini
duyuramamıştır.
Sesi kısıldıkça kısılmış, kasları daha fazla dayanamayacak duruma
gelmiş. Bütün olumsuzluklara rağmen yinede dala tutunmaya devam
etmekte, kısılmış sesiyle "Kimse yok mu?" diye seslenmeye devam
etmektedir.
Çoban bir an olsun umudunu yitirmez ve:
"Ey beni böyle bir yerden, bu ağaç dalıyla kurtaran Allah'ım.
Sonsuz kudretinle kurtar beni, gönder bir dostunu da devam edeyim
hayatıma..." diye dua etmeye başlamış.
Güneş batar, akşam olur ve sonra da karanlık çöker.
Hiçbir ışık kalmaz ama çoban yine de yitirmez umudunu.
Gecenin ilerleyen saatlerinde gaipten bir ses duyar:
"Ey çoban, onca zamandır tutundun yaşama, kaybetmedin umudunu ve
unutmadan Rabbini. Şimdi bırak ellerini o daldan ve gel Rabbinin
yanıma..." der.
Çoban, bir o yana bakar, bir bu yana, çareler tükenmiş, hayat
yolunun sonuna gelmiştir. Derki; "dünya hayatına devam etmek için
başka çare yok mu?"
HAYATA TUTUNMAK...
Ş imdi bir de, en küçük bir
sorun karşısında saatlerce düşünen, ne yapacağını bilemeyen,
karamsarlık ve çöküntülü bir ruh haliyle hayata dair tüm
ümitlerini bir anda kaybeden, etrafımızdaki insanları düşünün…
Bu siz de olabilirsiniz! Biz de…
Nihayetinde şu asırda dirâyetli, sağlam ve kendisiyle bütünleşmiş
bir kişiliğe sahip olan, yani kendisini tam anlamıyla tanıyan,
güçlü ve zayıf yönlerini bilen ve bu bilgisi dâhilinde yaşamdan
ümidini kesmeden hayata tutunabilen insan sayısı her geçen gün
hızla azalmaktadır.
Peki neden?
Bir birey, ilk olarak kendi aile ortamı içerisinde bir kişiliğe
bürünmektedir. Kişilik gelişiminin temeli ise çocukluk döneminde
atılır. Bundan dolayı ailenin çocuk üzerindeki ilk etkileri son
derece önemlidir. Aile temelleri sağlam olmayan birey ise elbette
zayıf, kendini ispatlayamayan, sosyal korkuları, endişe ve
kaygıları olan bir birey olacaktır. Böyle bir birey hayata nasıl
tutunabilir? Kendi ayakları üzerinde nasıl durabilir? Hele bir de
aile baskısı varsa “yani birey anne ve baba tarafından belirli bir
kalıba konulmak isteniyorsa”, çocukta ya tamamıyla pasif ya da
etkiye tepki sonucunda sürekli şiddetle reddetme eğilimleri ortaya
çıkacaktır.
Ki en büyük problemimiz de aile içerisindeki kopuk ilişkiler değil
midir?
* * *
Üç çocuk, anne ve babadan oluşan 5 kişilik bir ailede en az 20
çeşit ilişki görülecektir. Bu, herkesin kendisinden başka 4 kişi
ile ilişkiye girdiği anlamına gelir. Bu ilişkiler çift yönlüdür.
Gerçekte ise ilişkiler daha karmaşıktır. Yani; anne, anne olarak
çocukları ile ilişkide, anne ve baba işlevleri gereği çocuklarla
ilişkide, kızlar ve erkekler birbirleriyle ilişkide gibi değişik
ve karma ilişkiler vardır. Olumlu veya olumsuz herkes birbiriyle
ilişkidedir.
O nedenle aile üyelerinden birinin başarısı veya başarısızlığı
herkesi etkiler. Aile içindeki çatışmalar (kardeşler arası,
anne–baba, anne–çocuk veya baba–çocuk çatışması v.b.) da aile
içindeki her bireyi etkiler. Ancak çatışmaları önem sırasına
koymak gerekirse, anne–baba çatışması ailenin tüm bireylerini
diğerlerine oranla çok daha fazla etkilemektedir.
Anne ve babanın kendi sorunları, tartışmaları, çatışmaları,
kavgaları, anlaşmazlıkları çocuklara derece derece yansır.
Çekişmelerin, küslüklerin, karşılıklı suçlamaların, kavga, dayak
ve şiddetin sürekli olduğu bir evde çocuklar ciddi bunalımlara
düşerler.
Babanın içkisi, kumarı, umursamazlığı, eşini aldatması, işsiz
kalması da aile dengesini bozar. Çocuklarda derin izler bırakır.
Özellikle annenin aşağılandığı, dövülüp sövüldüğü ailelerde,
çocuklar ben merkezli duyguları ile problemlerin kendilerinden
kaynaklandığını düşünürler ve kendilerini suçlarlar.
Bunun sonucunda ise çocuklar, evden kaçmalar, intihar girişimleri,
çocukluk çağı depresyonları, güvensizlik, sevilmemişlik, ezik ve
silik bir kişilik geliştirirler. Bu duygular davranışlarına
yansır, arkadaş ilişkilerini bozar, okul başarısını düşürür,
değersizlik ve hiçlik duyguları ile hayata tutunamaz olur. Normal
bir birey için çok da önemli olmayan bir durum, bu şekilde
yetişmiş bir birey için ciddi sarsılmalar ve örselenmelere neden
olabilmektedir.
Bunu, günlük yaşamındaki sorunlarla baş edemeyen herhangi bir
bireyin çözümü antidepresan ilaçlarda araması ve bu ilaçları
kullanan kişi sayısının son dört yılda yüzde seksen beş oranında
artıyor olmasıyla daha da somut olarak ortaya koyabiliriz.
2003 yılında 14 milyon 138 bin kutu antidepresan tüketilirken, bu
rakam 2006 yılı verilerine göre 22 milyon 651 bine, 2007 yılında
26 milyon 246 bine çıkmıştır. Daha ürpertici yanı ise bu
rakamların içindeki genç ve çocuk sayıları… Türkiye'de
antidepresan kullanımı özellikle 17–24 yaşları arasında
yoğunlaşmaktadır. Bu ilaçların bilinçsiz kullanımı ise gençlerde
öfke ve şiddet eğilimlerini körüklemekte, gelecekten kaygılı,
mutsuz ve umutsuz genç sayısının her geçen gün artmasına neden
olmaktadır.
* * *
Aile içerisindeki çatışmalar, gerginlikler, tutarsızlıklar,
dışlanmalar, gerilimler bir yana; beklenti düzeylerinin her geçen
gün artması da çocukların erken yaşta stres altında kalmalarını
beraberinde getirmektedir.
Örneğin, çocuklarımız âdeta bir yarış atı gibi koşturulmakta ve bu
koşturmaca önceden olduğu gibi lise ve sonrasındaki ÖSS sınavları
ile kalmamış, ilköğretim sonrası OKS sınavları ile iyice aşağıya
çekilmiş ve bunlar da yetmeyince SBS sınavları ile ilköğretim 1.
sınıftan sonra, yani çocuklar okuma yazmayı öğrendikten sonra,
test ve sınav çözme teknikleri oyunlarını öğrenmeye
başlamışlardır.
Çocuklar bunu bir oyun olarak görmek istese de içinde bulundukları
yarışmacı zihniyet onları içine çekmiştir. 2. sınıfa devam eden
bir öğrenci, arkadaşları ile test çözme oyunları oynamakta ve bu
oyun hiç değişmeyince üstelik her geçen yıl aynı oyundan beklenen
çevresel beklentiler arttıkça ve bu oyunda hata yapma gibi bir
lüksün olmadığı da çok sert bir şekilde vurgulanınca geriye tek
bir seçenek kalmıştır; başarmak.
* * *
Çocuklar sadece başarıya endeksli hale gelmiş, kendi anne babası,
okulu, arkadaşları, öğretmenleri ve yakından uzağa tüm çevresi
ondan sadece başarı bekler olmuşlardır. Ölçünün mutlak başarı ile
değerlendirdiği bir ortamda ise başarının dışındaki diğer tüm
olgular, değerler ve kazanımlar zayıflamıştır.
Dengeler alt üst olmuş, çocuklarımıza katmadığımız, vermediğimiz,
eksik bıraktığımız her yaşantının onları güçsüz ve çaresiz
bıraktığının gerçek sebeplerini ise hiçbir zaman göremez olmuşuz.
Belki de düşünmek istemiyoruz! Daha doğrusu başta dediğim gibi
düşündüğümüz tek şey mutlak başarı olduğu için bunun dışındaki
diğer tüm her şeyi bir kenara bırakıyoruz.
Sonra da çocuklarımız çok küçük yaşlarda başladığı bu yarıştan
sıkılıp başka bir oyun arayışına girdiğinde onu engelliyoruz,
Daraltıyoruz, Olmaz diyoruz. "Sen başarmak zorundasın!" diyoruz.
Komşumuzun oğlu ve kızı örnekleri ile devam ediyoruz anlatmaya.
Kendi çocuğumuzu başka çocuklarla karşılaştırıyor ve o başka
çocuklar ile arasına kıskançlık ve kin tohumları serpiştiriyoruz.
Kendi arkadaşlarını en büyük rakipleri olarak gösteriyoruz.
Çocuğumuzun başarısını kendi başarımız olarak ve başarısızlığını
da kendi başarısızlığımız olarak değerlendiriyoruz. Başarılı
olduğu kadar seviyor başarısız olduğu kadar azarlıyor, kızıyor ve
sevilmeye değer olmadığını gösteriyoruz.
Bu hâlet–i ruhiye ile büyüyen bir çocuktan ise nitelikli
davranışlar bekliyoruz. Ona vermediğimiz, ondan mahrum ettiğimiz
nitelikli davranışları göstermesini umuyoruz. Üstelik bu nitelikli
davranışları onun büyükleri olarak biz göstermediğimiz halde ondan
bekliyoruz. Hayata tutunmasını, yaşamdan ümidini kesmemesini
bekliyoruz. En küçük bir sıkıntıda neden bu kadar daraldığını bile
anlamıyoruz.
Sonra da;
"Bizim zamanımızda böyle miydi?"
"Saçımı süpürge ettim."
"Yediği önünde yemediği arkasında…"
"Şimdiki gençler adam olmaz!"… diye başlıyoruz eleştirmeye. Bizim
o gençleri adam etmeyi başaramayan adamlar olduğumuzu örtmek ve
gizlemek için hep aynı savunma mekanizmalarını kullanıyoruz.
Aslında onları nasıl eğittiklerinden bahsedemeyen anne babaların,
nasıl doyurup büyüttüklerinden bahsediyor olmaları çok da ilginç
olmasa gerek. onları anlamayan, anlamak için uğraşmayan, anlamak
için hiçbir çaba göstermeyen ve sadece kendi doğrularını kendi
çocuklarına uyarlayan, onların çocuk olduğunu unutup bir yetişkin
gibi davranmasını bekleyen, çocukluğunu yaşatmayan, yaşanmayan bir
çocukluğun ise çok uzaklarda değil içinde bulunduğumuz şu asırda
kendini antidepresan ilaçlara veren çocuk ve genç sayılarındaki
inanılmaz artışlarla karşımıza bir bir çıktığını ve bunun ne demek
olduğunu bir anlayabilsek!...
Sadece bu cepheden baktığımızda dahi etrafımızdaki hayata tutunan
insan sayısının neden bu denli az olduğunu ve hikâyemizde olduğu
gibi ısrarla yaşamaya devam etmeyi değil de yaşama dair hiçbir
anlam bulamayıp kendi canına kıyan insan sayısının gün geçtikçe
nasıl da artıyor olması çok da anlaşılmaz olmasa gerek!
Oysa yaşıyor ve nefes alıyor olmanın kıymetini bilsek ve hayata
sadece bu yönüyle baksak dahi çok şeyler değişecektir şüphesiz.
|